Wanneer ben je echt moedig en wie bepaalt dat?

Tekst: Lisette Jongerius
Beelden: iStock

Verre reizen maken, in het buitenland wonen en als zzp’er onzekerheid omarmen. Van buitenaf lijkt journaliste Lisette Jongerius best moedig. Maar is dat ook zo vanbinnen? Ze onderzoekt: wat betekent moed voor mij? En waar is nog wat lef nodig?

‘Durven is even je evenwicht verliezen. Niet durven is jezelf verliezen.’ De Deense dichter Søren Kierkegaard is iemand met wie ik kan praten. Want voor mij gaat moed inderdaad over durven. Springen in het diepe en vanuit het vertrouwen dat je wel weer boven komt drijven. Vanuit die overtuiging reisde ik als twintiger maandenlang de wereld over, woonde en werkte later in Nieuw-Zeeland en besloot in 2017 zzp’er te worden en een bestaan op te bouwen als (reizende) journalist.

Paniekmomentjes

Dat ik het leven graag groots leef, is iets wat door mijn buitenwereld vaak als moedig wordt bestempeld. “Stoer hoor!” kreeg ik bijvoorbeeld continu te horen toen ik zeven jaar geleden besloot om naar Zuid-Spanje te verhuizen. Maar eerlijk? Voor mij was het niet per se een move die ik zou labelen als moedig. Mijn hart en ziel schreeuwden zo hard om me te vestigen in dat winderige, maar oh-zo-magische surfstadje, dat ik wel móest luisteren. Dat níet naar Tarifa gaan simpelweg geen optie was. Toegegeven: ik heb in aanloop naar mijn verhuizing heus wel wat paniekmomentjes gehad. Mezelf afgevraagd: Liset, wat ga je nu weer doen?! Maar heftige twijfel of angst? Nee, dat was er eigenlijk niet. Omdat ik van binnen zo sterk voelde: dit klopt.

Grenzen verleggen

Is dat de paradox van moed? Het kan er van buitenaf groots uitzien, maar van binnen kan het iets vanzelfsprekends zijn. Alsof je gehoor geeft aan iets wat er allang zat. De vraag die rijst: is iets wel werkelijk moedig als het eigenlijk vrij ‘makkelijk’ is? “Tsja, wat mij betreft niet echt”, zegt mijn vriendin Cris, die aan ultramarathons doet en haar grenzen continu verlegt. “Want je zit dan eigenlijk alsnog in je comfortzone.” Ik moet denken aan de magneet die op haar koelkast prijkt, met daarop de tekst: If your dreams are not scary enough, they are not big enough. Een tegeltje en ik zie de parallel. Moedig zijn gaat over uitdagen en jezelf ontwikkelen. En daarbij horen groeipijnen, net als iets spannend

Schaamteloos fouten maken

Daarom zoek ik misschien steeds vaker bewust plekken op waar ik ‘wankel’. Zoals met theatersport, waar ik onlangs mee ben begonnen. Ik vind het waanzinnig leuk, maar tegelijkertijd komt er continu een zweem van weerstand bij kijken. Iedere les weer voel ik iets van een ‘randje’, het gevoel dat ik me ergens doorheen moet trekken. Ik leer om schaamteloos fouten te maken, imperfecties te omarmen en mijn ruimte in te nemen. En laten dát nu zaken zijn waar ik nog wel het een en ander te winnen heb. Courage is not the absence of fear, but the triumph over it, zei Nelson Mandela ooit. En die voel ik wel. Want iedere keer als ik vanuit het theater naar huis fiets, gloeit er trots. Dat ik het weer heb geprobeerd en bijvoorbeeld schaamteloos de mist in ben gegaan met die ene oefening en daar ook nog eens hard om heb kunnen lachen.

‘Iedere keer gloeit er trots:
ik ben weer schaamteloos
de mist in gegaan ’

Het prijskaartje

Dat is het ding, realiseer ik me na weer een avondje spelen op het toneel: ik heb een drive om mezelf te overwinnen. Iets waar ik mijn ziel zeer dankbaar voor ben, want die ontdekkingszoektocht voegt reuring en kleur toe aan mijn leven. Tegelijkertijd hangt er ook een prijskaartje aan mijn queeste. Want continu ben ik aan het touwtjespringen met onzekerheid en risico’s en moet ik zien te dealen met wat soms totaal anders uitpakt. Zoals mijn emigratie naar Nieuw-Zeeland: binnen negen maanden stond ik weer op Hollandse bodem en moest ik op dertigjarige leeftijd weer vanaf nul beginnen. En elf jaar later als zzp’er ken ik die onzekerheid nog steeds: de stress van een wisselend inkomen, de twijfel of er volgende maand genoeg werk is. Dus ja, moedig zijn, dat vergt mentaal nogal wat. Maar goed, leergeld betalen is misschien wel onvermijdelijk. En misschien is dat wel de kern van moed: dat je het tóch doet, ook als het spannend is en het je wat kost. En dat je steeds weer opstaat nadat je bent gevallen.

‘Wat als moedig zijn niks te maken heeft met ‘stoer’ zijn, maar met bloedeerlijk naar jezelf zijn? ’

Liever uitstellen dan uitspreken

Maar moed zit niet alleen in werk of het buitenland. Juist in de kleine, persoonlijke dingen merk ik dat het soms lastiger is. Ik schakel mijn goede vriendin Lobke in, die doorgaans geen blad voor de mond neemt. Waar kan ik nog wel een portie lef gebruiken? “De confrontatie aangaan”, zegt ze resoluut. “Dat is niet jouw sterkste kant.” Ze doelt op situaties waarin ik liever uitstel dan uitspreek, waar ik bang ben voor de gevolgen van eerlijkheid. En ja, daar heeft ze een punt. Appjes van een vriend (met wie ik ook een liefdesverleden deel) bevestigen dat. Al enige tijd weet ik: onze dynamiek werkt niet meer. Maar ik blijf, tegen beter weten in, vasthouden aan ‘ons’. Als hij een luchtig berichtje stuurt, stuur ik haast zonder na te denken een koetjes-kalfjes-antwoord terug. Maar wacht eens even, is dat wel kloppend? Diep van binnen zou ik graag een goed gesprek met de beste man willen voeren. Maar poeh, dat is eng. Want wat als het pijn doet? Wat als het dan écht voorbij is? Soms weegt de angst om te verliezen zwaarder dan de moed om eerlijk te zijn.

Alles durven voelen

But let’s face it: mezelf verlaten zodat de ander me niet verlaat … Dat is nu niet bepaald een daad van lef. Ik realiseer me: wat als moedig zijn niks te maken heeft met ‘stoer’ zijn, maar dat het vooral gaat om bloedeerlijk zijn naar jezelf? Dat het niet gaat om grootse daden, maar over trouw blijven aan jezelf en waarachtig zijn? Over alles durven voelen – en die gevoelens ook uitspreken – in plaats van het te omzeilen, jezelf te verbergen of kleiner te maken? En dus app ik enkele dagen later de vriend terug, weliswaar met ietwat trillerige handjes. “Zullen we binnenkort even koffiedrinken? Ik wil graag met je praten.” Een opluchting maakt zich van me meester. Klein gebaar, groots effect.

Minder doen

Zoals dat vaak gaat als je groeit, laat de volgende ‘test’ qua moedig zijn niet lang op zich wachten. Een oude kennis blijft me maar berichtjes sturen, met haar halve levensverhaal en ook nog eens om allerlei adviezen vragen. Ik vreet me op bij ieder berichtje, want dit is iemand waar ik acht jaar geleden op reis een leuke tijd mee heb gehad, maar nu al jarenlang niets meer mee deel. Ik leg de situatie voor aan vriendin Cris. “Misschien is moed voor jou niet méér doen, maar juist mínder”, suggereert ze. “Je hoeft niet altijd reactief te zijn.”

Behoorlijke kluif

Woorden die blijven hangen. Ja, moedig zijn gaat voor mij over waarachtig zijn, je hart laten spreken. Maar soms kan dat ook in stilte en is de echte uitdaging om juist níet in actie te komen en het los te laten. Wat voor iemand als ik een behoorlijke kluif is; niet voor niets noemde een andere vriendin me gekscherend eens ‘Mevrouw Deur-op-een-piep-klein-kiertje’. Misschien is het tijd om daar verandering in te brengen. En dus besluit ik deze keer niet te reageren op de overload aan berichtjes van de kennis. Misschien is dat pas écht moed: niet meer vechten of pleasen, maar luisteren naar mijn hart. Want dat klopt.